Ulga IP BOX dla programistów i firm technologicznych

IP Box (Ulga IP Box) to przysługująca w Polsce ulga podatkowa, która pozwala na zmniejszenie płaconego podatku dochodowego do 5%. Preferencyjne opodatkowanie dotyczy m.in. programistów, ponieważ w założeniu znajduje zastosowanie do dochodów uzyskanych poprzez sprzedaż usług lub produktów, do których odnoszą się przepisy o prawie własności intelektualnej. Niektórzy podatnicy mają możliwość korzystania z ulgi IP BOX, która obniża podatek do 5%. Nadal jest to jednak temat budzący wiele wątpliwości. Pewne jest, że wspomniany instrument podatkowy niesie za sobą wiele korzyści, dlatego warto się mu bliżej przyjrzeć. O tym, co to jest IP BOX, komu przysługuje i na jakich zasadach, przeczytasz w naszej bazie wiedzy.

Co znajdziesz w naszej bazie wiedzy?


Czym jest ulga IP BOX?

Intellectual Property Box, czyli IP BOX to przysługująca w Polsce ulga, która pozwala na zmniejszenie płaconego podatku do 5% po spełnieniu określonych wymogów. Preferencyjne opodatkowanie dotyczy m.in. programistów, ponieważ w założeniu znajduje zastosowanie do dochodów uzyskanych poprzez sprzedaż usług lub produktów, do których odnoszą się przepisy o prawie własności intelektualnej.

Ulgę IP BOX wprowadzono w Polsce w październiku 2018 roku, a zaczęła ona obowiązywać w styczniu następnego roku. Nowe przepisy pojawiły się w dwóch ustawach: o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Ich cechą charakterystyczną jest wysoki poziom skomplikowania. Interpretacja przepisów związanych z ulgą IP BOX powoduje sporo problemów i nie jest jednoznaczna. Punktem wyjścia do rozważań są objaśnienia podatkowe stworzone przez Ministerstwo Finansów zawierające ponad 80 stron.

Rozwiązania podobne do IP BOX są stosowane także w innych krajach, dlatego też nie jest to nowość, biorąc pod uwagę prawo międzynarodowe. Podobne udogodnienia dla przedsiębiorców są dostępne m.in. we Francji, Irlandii, Wielkiej Brytanii i Holandii.

Cele wprowadzenia IP BOX

IP BOX powstało po to, aby wspierać innowacyjne rozwiązania oraz zachęcać do ich poszukiwań. W założeniu opisywana ulga podatkowa ma sprawić, że więcej osób zdecyduje się na prowadzenie przedsiębiorstw opartych na działalności badawczo-rozwojowej i zajmujących się wytwarzaniem, rozwijaniem oraz komercjalizacją kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

Ulga IP BOX stanowi element polityki prorozwojowej. Państwa, które proponują podobne rozwiązania, zakładają, że innowacyjność jest jedną z największych wartości dla gospodarki i odpowiada za jej rozwój. IP BOX powstało także jako odpowiedź na żądania wysuwane przez przedsiębiorców podczas prac nad Białą Księgą Innowacyjności.

Na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii wskazane są dokładne cele, które przyświecają IP BOX, a wśród nich:

● zwiększanie zatrudnienia w sektorze prywatnym w obszarze badań i rozwoju,

● zachęcanie do inwestowania w badania i rozwój przedsiębiorstw, które skorzystały z funduszy unijnych,

● zwiększanie zgłoszeń patentowych zarówno polskich, jak i europejskich oraz międzynarodowych,

● rozbudzanie świadomości w zakresie praw IP i możliwości dochodowych z nich wynikających.

IP BOX — katalog kwalifikowanych praw własności intelektualnej

Ulga IP BOX jest przeznaczona dla podmiotów, które prowadzą działalność badawczo-rozwojową, w ramach której wytwarzają, ulepszają lub rozwijają kwalifikowane prawa własności intelektualnej. Czym dokładnie one są? Kwalifikowane prawa własności intelektualnej zostały wskazane w ustawie o podatku PIT oraz CIT. Ich katalog jest zamknięty i obejmuje:

  • patent,
  • prawo ochronne na wzór użytkowy,
  • prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
  • prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
  • dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
  • prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
  • wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432),
  • autorskie prawo do programu komputerowego.

Podatnik, który korzysta z preferencyjnego opodatkowania, musi być właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem wspomnianych praw własności intelektualnej lub mieć prawa do korzystania z nich na podstawie umowy licencyjnej.

IP BOX — podmioty uprawnione i warunki, jakie trzeba spełniać

Do grupy podmiotów, które po spełnieniu określonych warunków mogą skorzystać z ulgi IP BOX, zaliczają się podatnicy płacący podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT), jak i podatek od osób prawnych (CIT), z wyłączeniem osób, które rozliczają się na podstawie ryczałtu.

Wśród pierwszej grupy wyróżnia się:

  • jednoosobowe działalności gospodarcze,
  • wspólników spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i komandytowej,
  • przedsiębiorstwa w spadku.

Podatnicy CIT to z kolei:

  • osoby prawne,
  • spółki kapitałowe w organizacji,
  • jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej,
  • spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne z siedzibą lub zarządem w Polsce,
  • podatkowe grupy kapitałowe,
  • niektóre spółki jawne,
  • spółki bez osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeśli w tym kraju są traktowane jako osoby prawne i płacą podatek od całości dochodów niezależnie od miejsca jego osiągania.

Czym jest działalność badawczo-rozwojowa?

Aby dobrze zrozumieć, komu przysługuje ulga IP BOX, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, co kryje się pod określeniem działalności badawczo-rozwojowej. Polega ona na tworzeniu, rozwijaniu lub ulepszaniu prawa własności intelektualnej. Co to oznacza w rzeczywistości np. dla programisty? Wykorzystując swoją wiedzę, przedsiębiorca tworzy nowy kod lub udoskonala ten, który ma i sprzedaje go dalej. Wśród zadań programisty, które noszą znamiona działalności badawczo-rozwojowej, znajduje się nie tylko tworzenie nowego oprogramowania lub jego rozwijanie, ale też tworzenie nowych czy bardziej wydajnych algorytmów, zabezpieczeń oraz systemów operacyjnych i języków.

Innowacyjność działań nie musi mieć szerokiego charakteru. Stopień rozwoju liczony jest tylko w obrębie firmy, a więc nie trzeba tworzyć produktów czy proponować usług, które są innowacyjne na dużą skalę np. w porównaniu z innymi przedsiębiorcami w danym mieście czy kraju. Działalność ma charakter rozwojowy już wtedy, kiedy przedsiębiorca tworzy coś, czego wcześniej nie robił.

Na gruncie prawa polskiego opisywana działalność może być wyłącznie badawcza albo rozwojowa. Te dwie cechy nie muszą więc występować łącznie, tak jak to ma miejsce w innych krajach.

Programy komputerowe a prawo do ulgi

Preferencyjna stawka podatku ma zastosowanie m.in. do dochodu z autorskiego prawa do programu komputerowego. To właśnie na tej podstawie programiści czy firmy technologiczne mogą korzystać z 5% podatku.

Wyjaśnienia wymaga jednak pojęcie programu komputerowego. Dotyczy ono programu objętego ochroną zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 74). Aby program był objęty ochroną, wystarczy, żeby stanowił przejaw działalności twórczej mający charakter indywidualny, bez względu na formę jego wyrażenia.

Programista nie musi uzyskiwać żadnego formalnego potwierdzenia ochrony prawnej programu komputerowego, co stanowi spore ułatwienia. Przykładowo przy patencie, który również jest kwalifikowanym prawem własności intelektualnej, coś takiego jest wymagane. W przypadku specjalistów z branży IT wystarczy, że program spełnia określone w ustawie warunki.

Autorskie prawo do programu komputerowego, zgodnie z objaśnieniami Ministerstwa Finansów, ma być rozumiane szeroko. Niemniej jednak zalecane jest, aby w przypadku chęci korzystania z 5% podatku programista wystąpił z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Dochód z kwalifikowanego IP

W celu obliczenia wysokości dochodu, który podlega preferencyjnemu opodatkowaniu, konieczne jest określenie dochodu kwalifikowanego prawa własności intelektualnej oraz wskaźnika Nexus.

Dochód KPWI oblicza się na podstawie konkretnych, wymienionych w ustawie źródeł. Są nimi:

  • sprzedaż KPWI,
  • opłaty i należności związane z umowami licencyjnymi KPWI,
  • KPWI zawarte w cenie usług lub produktów,
  • odszkodowania za naruszenie praw wynikających z KPWI.

Obliczanie wskaźnika Nexus

Wskaźnik Nexus obliczany jest na podstawie niniejszego wzoru:

Wskaźnik Nexus wzór
Wskaźnik Nexus wzór

Oto objaśnienia dla liter pojawiających się w omawianym wzorze, które dotyczą poszczególnych kosztów:

  • a — bezpośrednia działalność badawczo-rozwojowa związana z danym prawem,
  • b — nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych od podmiotu niepowiązanego,
  • c — nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych od podmiotu powiązanego,
  • d — nabycie kwalifikowanego prawa własności intelektualnej.

Dla przykładu, koszty ponoszone przez firmę z tytułu umów o pracę kwalifikowane są pod bezpośrednią działalność B+R (litera a). Z kolei koszty wynikające z umów B2B i umów zlecenia zalicza się do nabycia wyników od podmiotu niepowiązanego (litera b).

Obliczanie wskaźnika Nexus często powoduje pewne problemy w przypadku podatników, którzy sami pracują nad danym projektem. Przykładem z życia może być samodzielnie działający programista. W takim przypadku głównym kosztem ponoszonym w związku z prowadzeniem działalności jest jego własna praca. Przepisy oraz objaśnienia Ministerstwa Finansów wskazują jednak, że ten koszt nie stanowi kosztu podatkowego. Jeśli brak jest innych kosztów, nie ma możliwości wyliczenia wskaźnika Nexus i skorzystania z ulgi IP BOX.

Jakie koszty w ramach działalności programisty mogą zostać ujęte w opisywanym wskaźniku? Na pewno nie mogą być one przypadkowe, jak np. ekspres do kawy czy deskorolka (takie przypadki miały miejsce). W grupie ponoszonych kosztów mogą się znaleźć np. szkolenia czy literatura fachowa, dzięki którym programista zdobywa wiedzę.

Warto jeszcze podkreślić, że wartość wskaźnika Nexus może wynosić maksymalnie 1, nawet jeśli teoretycznie jest wyższa.

Kiedy można skorzystać z ulgi IP BOX?

Z preferencji podatkowej podatnik korzysta po zakończeniu danego roku podatkowego. W trakcie jego trwania płaci podatek według stawki ogólnej. Dopiero w zeznaniu rocznym wskazuje, jaka jest wysokość dochodu kwalifikowanego IP i do niego stosuje 5% stawkę.

Oznacza to, że oszczędności w ramach IP BOX nie trafiają do programisty od razu, ale dopiero po jakimś czasie. Przedsiębiorca w ciągu roku każdego miesiąca odprowadza podatek zgodnie z obowiązującą go stawką (przykładowo przy podatku liniowym wynosi ona 19%). Dopiero po zakończeniu roku składa on deklarację, w której wskazuje przychód, dochód i koszty, które kwalifikują się do ulgi. Następnie czeka kilka miesięcy od momentu złożenia stosownych dokumentów, aż pieniądze do niego trafią.

Czy ulga IP BOX działa wstecz?

Omawiane zmiany w prawie podatkowym weszły w życie na początku 2019 roku i dopiero za ten okres przedsiębiorcy mogą korzystać z ulgi IP BOX (od 2020 roku, rozliczając dochody za rok poprzedni). Oznacza to, że ulga na dochody uzyskane wcześniej nie przysługuje.

Niemniej jednak, jeśli programista wcześniej (od 2019 roku) nie korzystał z ulgi, a spełniał odpowiednie warunki, ma możliwość przeprowadzenia korekcji deklaracji podatkowej do 5 lat wstecz. W tym celu powinien on dostarczyć do urzędu skarbowego skorygowaną deklarację oraz złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Obowiązki podatników korzystających z ulgi IP BOX

Stosowne regulacje prawne dokładnie wskazują, jakie obowiązki musi wypełniać podatnik korzystający z ulgi IP BOX. Do jego zadań należy prowadzenie ewidencji dla operacji finansowych związanych z pozyskiwaniem dochodów z kwalifikowanego IP. Ustawodawca nie określa, jaką konkretnie formę ma przyjąć wspomniany rejestr. Głównym wymogiem jest to, aby ewidencję prowadzić w sposób należyty. Co kryje się pod tak ogólnym stwierdzeniem? Nic innego jak możliwość łatwego wykazania łącznych przychodów, dochodów, strat, kosztów podatkowych, dochodów podlegających oraz niepodlegających opodatkowaniu 5% stawką.

Ewidencja operacji finansowych może mieć postać ksiąg rachunkowych. Nie każdy podatnik jednak je prowadzi. Inną formą odpowiedniego ewidencjonowania operacji finansowych, niezbędnego do poprawnego rozliczania ulgi IP BOX, jest sporządzanie rejestru w postaci elektronicznego arkusza kalkulacyjnego kumulatywnego. Obejmuje on comiesięczne zestawienie dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w związku z kwalifikowanym IP.

Co w przypadku, kiedy dany podmiot pracuje nad więcej niż jednym kwalifikowanym IP? Wtedy musi on prowadzić osobną ewidencję dla każdego projektu. W dokumentach powinien znajdować się dokładny opis prac, czas trwania projektu oraz wykaz osób zaangażowanych w jego realizację wraz ze wskazaniem, czym się zajmowały.

Skorzystanie z ulgi a prawdopodobieństwo kontroli

Bardzo często przedsiębiorcy zainteresowani skorzystaniem z ulgi IP BOX obawiają się natychmiastowej kontroli ze strony organów podatkowych. Owszem, wzrasta wtedy prawdopodobieństwo, że do niej dojdzie, ale nie jest tak, że następuje ona automatycznie. Grunt to odpowiednie przygotowanie, które jest możliwe dzięki wsparciu fachowców w tym zakresie.

Urząd skarbowy może m.in. skontrolować, czy dany podatnik rzeczywiście ma prawo do tego, aby skorzystać z ulgi IP BOX. W takiej sytuacji dochodzi do weryfikacji, czy spełniono wszystkie przesłanki, a jak wiadomo z informacji wskazanych wyżej, jest ich całkiem sporo. Podczas takiej kontroli urząd skarbowy sprawdza, czy:

  • podatnik wytwarza, rozwija lub ulepsza prawo kwalifikowane,
  • robi to w ramach działalności badawczo-rozwojowej,
  • osiąga dochód KWPI z wymienionych ustawowo źródeł.

Jest to pierwszy, podstawowy etap kontroli. Aby go przyspieszyć lub wykluczyć jego przeprowadzenie, warto zadbać o uzyskanie indywidualnej interpretacji podatkowej, która będzie stanowiła potwierdzenie spełniania przez podatnika wskazanych wyżej przesłanek.

Nie oznacza to jednak, że podatnik jest automatycznie uprawniony do otrzymania nadpłaty podatku i na tym etapie kontrola się kończy. Równie ważną kwestią co indywidualna interpretacja podatkowa jest ewidencja IP BOX. Jej prowadzenie jest konieczne do poprawnego obliczenia podatku i skorzystania z ulgi. To zadanie należy traktować wyjątkowo poważnie. Trzeba dokładnie analizować poniesione koszty i odpowiednio je kategoryzować.

Wniosek o indywidualną interpretację podatkową

Przepisy z zakresu IP BOX powstały stosunkowo niedawno. Dodatkowo mają one charakter ogólny, dlatego ich samodzielna interpretacja bywa wyjątkowo skomplikowana i wiąże się z wieloma pytaniami, na które trudno znaleźć jednoznaczną odpowiedź.

Z tego też powodu większość osób zainteresowanych skorzystaniem z ulgi IP BOX składa wniosek do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o indywidualną interpretację podatkową. To dokument, który zabezpiecza podatnika, ale nie w pełnym wymiarze. Ogromne znaczenie dla zakresu ochrony ma to, w jaki sposób wniosek został sporządzony. Pomoc doświadczonego prawnika jest tutaj nieoceniona.

Indywidualna interpretacja podatkowa powinna być odpowiedzią na konkretny stan faktyczny. Żadne istotne informacje nie mogą być zatajone lub zmienione we wniosku. Musi on odpowiadać rzeczywistej sytuacji programisty lub innego przedsiębiorcy, który chce skorzystać z ulgi. Wniosek powinien zawierać informacje na temat konkretnych projektów wraz z ich opisem.

Jeśli w składanym dokumencie znajdzie się tylko ogólne zapytanie o możliwość skorzystania z IP BOXa, wydana na jego podstawie interpretacja podatkowa nie zabezpieczy odpowiednio interesów przedsiębiorcy.

Jak przedstawić stan faktyczny we wniosku?

Poprawnie i szczegółowo opisany stan faktyczny ma ogromne znaczenie. Jak przedstawić potrzebne informacje we wniosku, aby wydana na jego podstawie interpretacja zapewniała możliwie najszerszą ochronę? Programiści, którzy chcą skorzystać z ulgi IP BOX, powinni zawrzeć w dokumencie dokładny opis świadczonych usług oraz wskazać wykorzystywane do ich realizacji technologie. Opisując stan faktyczny, należy ująć też dokładne koszty prowadzenia działalności, tak aby nie było wątpliwości, które z nich i w jaki sposób przyporządkować do wskaźnika Nexus.

Pewnym ułatwieniem w zakresie przygotowywania wniosków są wydane już indywidualne interpretacje dostępne na stronie Ministerstwa Finansów. Znajdują się one pod adresem: https://sip.mf.gov.pl/. W polu wyszukiwania wystarczy wpisać frazę IP BOX, aby otrzymać dostęp do wszystkich interpretacji.

Ile czeka się na indywidualną interpretację podatkową?

Wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej następuje w przeciągu 3 miesięcy od złożenia wniosku. Jeśli w tym czasie podatnik nie dostanie odpowiedzi, dochodzi do tzw. milczącego załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ uprawniony niejako automatycznie przyznaje rację podatnikowi i uznaje przedstawione przez niego stanowisko za prawidłowe.

Należy jednak zwrócić uwagę na to, że w ostatnim czasie, w związku z epidemią, termin wydania decyzji został wydłużony. Obecnie wynosi on 6 miesięcy. Dodatkowo trzeba mieć świadomość, że do terminu na wydanie decyzji nie wlicza się czasu oczekiwania na uzupełnienie dokumentów przez wnioskodawcę (o ile organ wystosuje takie wezwanie).

Indywidualna interpretacja podatkowa wydawana jest bezterminowo. Jeśli jednak opisany w niej stan faktyczny ulegnie znaczącej zmianie, należy złożyć nowy wniosek, który to uwzględni.

Jaki jest zakres ochrony indywidualnej interpretacji?

Uzyskanie indywidualnej interpretacji podatkowej, która przewiduje, że w danym stanie faktycznym programiście przysługuje ulga IP BOX, zapewnia przedsiębiorcy ochronę, ale nie bezwzględną. Urząd skarbowy podczas kontroli może podważyć stan faktyczny przedstawiony we wniosku. Wtedy też interpretacja podatkowa przestaje pełnić funkcję ochronną. Konsekwencją tego jest konieczność zapłaty wyższego podatku wraz z odsetkami.

Jak temu zapobiec? Kluczem jest odpowiednie opisanie wspomnianego stanu faktycznego. Trzeba przedstawić go w taki sposób, aby nie było żadnych wątpliwości co do słuszności ujętych w nim informacji.

Odmowa wydania indywidualnej interpretacji podatkowej IP BOX

Coraz częściej zdarza się, że KIS odmawia wydania indywidualnej interpretacji podatkowej, co rodzi różne problemy. Taka sytuacja stanowi spore utrudnienie dla podatnika, który chce wdrożyć IP BOX. Co wtedy robić i jakie są powody odmowy wydania decyzji?

Do opisywanych sytuacji zazwyczaj dochodzi wtedy, kiedy rozpatrzenie wniosku wymaga oceny, czy dana działalność jest badawczo-rozwojowa. Jeśli nie miałaby ona takich cech, brak jest podstaw do skorzystania z ulgi IP BOX. Zdarza się, że Dyrektor KIS w takim przypadku pozostawia wniosek bez rozpatrzenia z uwagi na brakujące informacje o stanie faktycznym. Przed podjęciem decyzji wzywa oczywiście podatnika do uzupełnienia brakujących informacji. Jest to jednak praktyka budząca wątpliwości, bo nieraz wiąże się z przerzuceniem odpowiedzialności związanej z wykładnią prawa na osobę składającą wniosek. Wezwanie to nierzadko jest związane z koniecznością odpowiedzi na pytanie, czy podatnik tworzy oprogramowanie w ramach działalności badawczo-rozwojowej.

Co w sytuacji, kiedy KIS odmówi wydania interpretacji lub z interpretacji podatkowej będzie wynikało, że przedstawione przez podatnika stanowisko jest nieprawidłowe? Istnieje wtedy możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

5% podatek w kilku krokach

IP BOX dla programistów to świetna okazja do tego, aby zaoszczędzić pieniądze. Korzystanie z ulgi wymaga jednak odpowiedniego przygotowania i zabezpieczenia. Przede wszystkim konieczne jest przeprowadzenie dokładnej analizy konkretnej działalności. Sprawdzenie, czy dana osoba rzeczywiście kwalifikuje się do ulgi IP BOX, jest kluczowe. W tym celu weryfikowane są m.in. umowy, na podstawie których działa programista.

Jeśli analiza wykaże, że istnieje możliwość skorzystania z ulgi IP BOX, kolejnym etapem jest przygotowanie i złożenie wniosku o indywidualną interpretację podatkową. W teorii nie jest to konieczne, ale stanowi zabezpieczenie dla podatnika. Kluczową kwestią jest odpowiednie przygotowanie wniosku, w tym dokładne opisanie stanu faktycznego. Skorzystanie z pomocy doświadczonej w tym zakresie kancelarii prawnej znacznie ułatwia cały proces i stanowi dodatkowe zabezpieczenie.

Nie można zapomnieć, że korzystanie z ulgi IP BOX wymaga poprawnego prowadzenia ewidencji. W tym zakresie również warto skorzystać ze wsparcia doradców, którzy mają wiedzę i bogate doświadczenie.


Masz dodatkowe pytania? Skontaktuj się z nami!

    Jak przydatna jest nasza baza wiedzy?

    Średnia ocena 5 / 5. Liczba głosów 43

    Kancelaria IP Box © 2021
    All rights reserved.